Z Wikipedii
[edytuj] Dzisiejszy dzień
19 marca jest 78. (w latach przestępnych 79.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 287 dni.
| Kalendarium dzień po dniu |
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 1227 – Grzegorz IX został wybrany na papieża.
- 1452 – Fryderyk III został koronowany na cesarza rzymskiego narodu niemieckiego.
- 1563 – Francja: podpisano traktat pokojowy w Amboise po zakończeniu I wojny z hugenotami.
- 1611 – w Moskwie doszło do wybuchu powstania zbrojnego kierowanego przez kupca Kuźmę Minina i księcia Dymitra Pożarskiego przeciwko polskiej załodze Kremla. Polacy zostali wyparci z Moskwy.
- 1643 – angielska wojna domowa: Rojaliści pokonali wojska Parlamentu w w bitwie pod Hopton Heath.
- 1812 – w Kadyksie została uchwalona pierwsza konstytucja Hiszpanii.
- 1842 – w Turcji założono polską wioskę Adampol.
- 1859 – w paryskim Teatrze Lirycznym odbyła się premiera opery Faust Charlesa Gounoda.
- 1865 – wojna secesyjna: rozpoczęła się bitwa pod Bentonville.
- 1914 – w Toronto otwarto Royal Ontario Museum.
- 1922 – w Szwecji odbył się pierwszy narciarski Bieg Wazów.
- 1932 – Australia: został oddany do użytku Sydney Harbour Bridge.
- 1937 – papież Pius XI w encyklice Divini Redemptoris potępił antyreligijny charakter komunizmu.
- 1944 – II wojna światowa: w związku z próbami wycofania się z wojny przez Węgry Niemcy zajęły ten kraj.
- 1945 – Adolf Hitler nakazał zniszczenie w Niemczech wszystkiego, co przeciwnik mógłby wykorzystać do kontynuowania walki (rozkaz Nerona).
- 1946 – Gujana Francuska, Gwadelupa, Martynika i Reunion otrzymały status departamentów zamorskich Francji.
- 1956 – podczas sztormu na Zatoce Biskajskiej zatonął polski drobnicowiec MS Stalowa Wola.
- 1958 – utworzono Europejskie Zgromadzenie Parlamentarne (poprzednika Parlamentu Europejskiego) z siedzibą w Strasburgu, organ opiniodawczy Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG).
- 1967 – weszła w życie Konwencja wiedeńska o stosunkach konsularnych.
- 1970 – w Erfurcie doszło do pierwszego spotkania szefów rządów NRD i RFN, W. Stopha i W. Brandta.
- 1982 – wojna o Falklandy: Argentyńczycy wylądowali na Georgii Południowej i podnieśli tam swą narodową flagę. Incydent ten stanowił preludium do późniejszych działań zbrojnych.
- 1994 – 14 osób zginęło, 42 zostały ranne w wybuchu bomby w metrze w Baku.
- 1998 – Atal Bihari Vajpayee został drugi raz premierem Indii.
- 1999 – 60 osób zginęło, a ponad 100 zostało rannych w zamachu bombowym we Władykaukazie, stolicy Osetii Południowej.
- 2000 – Abdoulaye Wade wygrał wybory prezydenckie w Senegalu.
- 2004 – niedaleko fińskiego miasta Äänekoski doszło do zderzenia autobusu z przewożącym papierowe bele ciągnikiem siodłowym. Zginęły 24 osoby, 13 zostało rannych.
- 2006 – Alaksandr Łukaszenka wygrał wybory prezydenckie na Białorusi.
- 2007 – miała miejsce katastrofa górnicza w kopalni Uljanowskaja, zginęło 108 górników.
- 2007 – w konstelacji Wolarza zaobserwowano rozbłysk gamma GRB 080319B.
- 2009 – Josef Fritzl został skazany na dożywotni pobyt w zakładzie psychiatrycznym.
[edytuj] Urodzili się
- 1542 – Jan Zamoyski, polski magnat, hetman wielki koronny, kanclerz wielki koronny (zm. 1605)
- 1590 – William Bradford, amerykański kronikarz (zm. 1657)
- 1593 – Georges de La Tour, francuski malarz (zm. 1652)
- 1604 – Jan IV Szczęśliwy, król Portugalii (zm. 1656)
- 1629 – Aleksy I Romanow, car Rosji (zm. 1676)
- 1721 – Tobias Smollett, angielski pisarz (zm. 1771)
- 1779 – Józef Dwernicki, polski generał (zm. 1857)
- 1797 – Józef Korzeniowski, polski pisarz (zm. 1863)
- 1813 – David Livingstone, szkocki podróżnik (zm. 1873)
- 1817 – Jozef Miloslav Hurban, słowacki duchowny ewangelicki, pisarz, polityk i działacz narodowy (zm. 1888)
- 1821 – Sir Richard Francis Burton, angielski podróżnik, orientalista, pisarz, tłumacz (zm. 1890)
- 1834 – Józef Hauke-Bosak, polski dowódca wojskowy, generał, uczestnik powstania styczniowego (zm. 1871)
- 1844 – Minna Canth, fińska pisarka (zm. 1897)
- 1848 – Wyatt Earp, amerykański bohater Dzikiego Zachodu (zm. 1929)
- 1849 – Alfred von Tirpitz, niemiecki admirał, polityk (zm. 1930)
- 1869 – Józef Mehoffer, polski malarz, grafik, witrażysta (zm. 1946)
- 1872 – Siergiej Diagilew, rosyjski choreograf (zm. 1929)
- 1873 – Max Reger, niemiecki kompozytor (zm. 1916)
- 1874 – Józef Raczyński, polski polityk, minister rolnictwa (zm. 1931)
- 1877 – Franz Fischer, niemiecki chemik (zm. 1947)
- 1882 – Aleksander Skrzyński, polski polityk, premier Polski (zm. 1931)
- 1887 – Józef Radwan, polski urzędnik, minister (zm. 1977)
- 1898 – Witold Grabowski, polski prawnik, polityk, minister sprawiedliwości(zm. 1966)
- 1899 – Aksel Sandemose, norweski pisarz (zm. 1965)
- 1900 – Frédéric Joliot-Curie, francuski fizyk, laureat Nagrody Nobla (zm. 1958)
- 1905 – Albert Speer, niemiecki architekt, polityk, działacz nazistowski, minister zbrojeń III Rzeszy (zm. 1981)
- 1905 – Migueal Zacarias, meksykański reżyser filmowy (zm. 2006)
- 1906 – Adolf Eichmann, hitlerowski funkcjonariusz (zm. 1962)
- 1909 – Józef Łobodowski, polski pisarz, tłumacz (zm. 1988)
- 1909 – Józef Rozwadowski, polski duchowny katolicki, biskup łódzki (zm. 1996)
- 1909 – Elżbieta Zawacka, polska kurierka AK, generał, cichociemna (zm. 2009)
- 1910 – Józef Wolski, polski historyk (zm. 2008)
- 1910 – Kazimierz Wyka, polski krytyk literacki, historyk literatury (zm. 1975)
- 1911 – Jerzy Jurandot, polski pisarz, satyryk (zm. 1979)
- 1912 – Adolf Adam, niemiecki duchowny katolicki (zm. 2005)
- 1912 – Adolf Galland, niemiecki pilot (zm. 1996)
- 1912 – Hugh Wheeler, angielski pisarz, piszący wspólnie z Richardem Webbem jako Patrick Quentin (zm. 1987)
- 1916 – Gereon Grzenia-Romanowski, polski kontradmirał, ekonomista (zm. 1983)
- 1916 – Irving Wallace, amerykański pisarz, scenarzysta filmowy (zm. 1990)
- 1917 – Dinu Lipatti, rumuński pianista, kompozytor (zm. 1950)
- 1918 – Marvin Mirisch, amerykański producent filmowy (zm. 2002)
- 1919 – Jose Alí Lebrún Moratinos, wenezuelski duchowny katolicki, arcybiskup Caracas, kardynał (zm. 2001)
- 1919 – Josef Stingl, niemiecki polityk (zm. 2004)
- 1920 – Kjell Aukrust, norweski pisarz, malarz, rysownik (zm. 2002)
- 1921 – Zdzisław Tomal, polski polityk, wicepremier, wiceprzewodniczący Rady Państwa PRL (zm. 1984)
- 1922 – Józef Andrzej Gierowski, polski historyk, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 2006)
- 1924 – Lew Kulidżanow, rosyjski reżyser filmowy (zm. 2002)
- 1926 – Valerio Zurlini, włoski reżyser filmowy (zm. 1982)
- 1927 – Wiesław Drzewicz, polski aktor (zm. 1996)
- 1927 – Lili Susser, łódzka Żydówka, ofiara prześladowań nazistowskich
- 1928 – Hans Küng, szwajcarski duchowny katolicki, teolog
- 1928 – Patrick McGoohan, amerykański aktor (zm. 2009)
- 1930 – Andrzej Czekalski, polski reżyser filmowy
- 1931 – Józef Rubiś, polski narciarz, biegacz narciarski, biathlonista, medalista mistrzostw świata
- 1932 – Władysław Bobowski, polski duchowny katolicki, biskup tarnowski
- 1933 – Zofia Czerwińska, polska aktorka
- 1933 – Philip Roth, amerykański pisarz
- 1936 – Ursula Andress, szwajcarska aktorka
- 1936 – Piotr Kuncewicz, polski pisarz, krytyk literacki (zm. 2007)
- 1937 – Elżbieta Dzikowska, polska dziennikarka, podróżnik
- 1937 – Egon Krenz, niemiecki polityk, przewodniczący Rady Państwa NRD, sekretarz SED
- 1937 – Janusz Słowikowski, polski poeta, dziennikarz, autor tekstów piosenek (zm. 1971)
- 1939 – Edward Kusztal, polski aktor
- 1943 – Mario Monti, włoski polityk, komisarz Unii Europejskiej
- 1944 – József Bálazs, węgierski pisarz (zm. 1997)
- 1946 – Mirosław Handke, polski polityk, minister edukacji narodowej
- 1947 – Glenn Close, amerykańska aktorka
- 1947 – Krystyna Tkacz, polska aktorka
- 1950 – Wiktor Żwikiewicz, polski pisarz fantastyki naukowej
- 1951 – Fred Berry, amerykański aktor (zm. 2003)
- 1952 – Joseph John Urusemal, mikronezyjski polityk, prezydent Mikronezji
- 1955 – Bruce Willis, amerykański aktor pochodzenia niemieckiego
- 1956 – Jegor Gajdar, rosyjski polityk, premier Rosji (zm. 2009)
- 1957 – Kajetan Wolniewicz, polski aktor teatralny i telewizyjny
- 1964 – Nicola Larini, włoski kierowca wyścigowy
- 1965 – Agnieszka Pilaszewska, polska aktorka
- 1971 – Grzegorz Mielcarski, polski piłkarz, reprezentant Polski
- 1976 – Alessandro Nesta, włoski piłkarz
- 1977 – Maciej Dobrowolski, polski siatkarz
- 1978 – Fisz, polski muzyk
- 1979 – Bartek Królik, polski muzyk zespołu Sistars
- 1979 – Ivan Ljubičić, chorwacki tenisista
- 1980 – Adrian Sikora, polski piłkarz, reprezentant Polski
- 1984 – Bianca Balti, włoska modelka
- 1238 – Henryk I Brodaty, książę wrocławski i krakowski (ur. pomiędzy 1165 a 1170)
- 1244 – Isnard z Chiampo, błogosławiony, włoski kapłan, dominikanin, założyciel klasztoru w Pawii (ur. ?)
- 1286 – Aleksander III, król Szkocji (ur. 1241)
- 1406 – Ibn Chaldun, arabski filozof (ur. 1332)
- 1616 – Johannes Fabricius, holenderski astronom (ur. 1587)
- 1623 – Uesugi Kagekatsu, japoński samuraj, daimyō (ur. 1556)
- 1637 – Péter Pázmány, węgierski filozof, teolog, kardynał (ur. 1570)
- 1656 – Georg Calixt, niemiecki teolog (ur. 1586)
- 1683 – Thomas Killigrew, angielski dramatopisarz (ur. 1612)
- 1687 – René-Robert Cavelier de La Salle, francuski podróżnik (ur. 1643)
- 1697 – Nicolaus Bruhns, niemiecki kompozytor (ur. 1665)
- 1721 – Klemens XI, papież (ur. 1649)
- 1823 – Adam Kazimierz Czartoryski, książę, polski polityk, pisarz, krytyk literacki i teatralny, marszałek Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego (ur. 1734)
- 1884 – Elias Lönnrot, fiński poeta, lekarz, lingwista (ur. 1802)
- 1885 – Władysław Niegolewski, polski prawnik, polityk, uczestnik powstania styczniowego (ur. 1819)
- 1887 – Józef Ignacy Kraszewski, polski pisarz, historyk (ur. 1812)
- 1888 – Władysław Sabowski, polski pisarz, dziennikarz, tłumacz (ur. 1837)
- 1895 – Leontyna Halpertowa, polska aktorka (ur. 1803)
- 1897 – Antoine Thomson d'Abbadie, francuski astronom, geograf, fizyk (ur. 1810)
- 1906 – Kosta Chetagurow, osetyjski poeta (ur. 1859)
- 1914 – Giuseppe Mercalli, włoski geolog (ur. 1850)
- 1916 – Wasilij Surikow, rosyjski malarz (ur. 1848)
- 1917 – Edward Romuald Bogusławski, polski historyk słowiańszczyzny, publicysta (ur. 1848)
- 1928 – Emil Wiechert, niemiecki geofizyk (ur. 1861)
- 1930 – Arthur Balfour, brytyjski polityk, premier Wielkiej Brytanii (ur. 1848)
- 1930 – Wilfrid Michael Voynich, amerykański antykwarysta pochodzenia polskiego, odkrywca Manuskryptu Voynicha (ur. 1865)
- 1942 – Jan Włodarkiewicz, polski dowódca wojskowy, komendant Wachlarza (ur. 1900)
- 1942 – Clinton Hart Merriam, amerykański zoolog, ornitolog, etnograf (ur. 1855)
- 1943 – Felicja Kruszewska, polska pisarka (ur. 1897)
- 1944 – Jan Kołłątaj-Srzednicki, polski lekarz, generał (ur. 1883)
- 1950 – Edgar Rice Burroughs, amerykański pisarz (ur. 1875)
- 1950 – Sir Walter Norman Haworth, brytyjski chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1883)
- 1950 – Alexandru Vaida-Voievod, rumuński polityk, premier Rumunii (ur. 1872)
- 1954 – Wacław Komarnicki, polski prawnik, polityk, minister sprawiedliwości (ur. 1891)
- 1956 – Ludwik Kolankowski, polski historyk, profesor i rektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika (ur. 1882)
- 1959 – Umberto Barbaro, włoski reżyser filmowy (ur. 1902)
- 1965 – Gheorghe Gheorghiu-Dej, rumuński polityk, działacz komunistyczny, premier i prezydent Rumunii (ur. 1901)
- 1965 – Stanisław Wawrzecki, polski działacz gospodarczy, dyrektor Miejskiego Handlu Mięsem Warszawa Praga (ur. 1922)
- 1968 – Alfred Baeumler, niemiecki filozof, pedagog (ur. 1887)
- 1969 – Franciszek Trochonowicz, polski ksiądz, więzień Dachau (ur. ?)
- 1976 – Albert Dieudonné, francuski aktor, reżyser filmowy (ur. 1889)
- 1976 – Paul Kossoff, brytyjski gitarzysta zespołu Free (ur. 1950)
- 1978 – Gaston Julia, francuski matematyk, prekursor teorii systemów dynamicznych (ur. 1893)
- 1978 – Carlos Torre, meksykański szachista (ur. 1904)
- 1982 – Randy Rhoads, amerykański gitarzysta (ur. 1956)
- 1985 – Leopold Tyrmand, polski pisarz, publicysta (ur. 1920)
- 1987 – Louis de Broglie, książę, francuski fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1892)
- 1990 – Andrew Wood, amerykański wokalista zespołu Mother Love Bone (ur. 1966)
- 1995 – Yasuo Yamada, japoński aktor (ur. 1932)
- 1997 – Willem de Kooning, amerykański malarz pochodzenia holenderskiego (ur. 1904)
- 1998 – Tadeusz Siemiątkowski, polski żołnierz NSZ, uczestnik powstania warszawskiego (ur. 1910)
- 1999 – Jaime Sabines, meksykański poeta (ur. 1926)
- 2000 – Egon Jönsson, szwedzki piłkarz, reprezentant Szwecji (ur. 1921)
- 2000 – Tadeusz Tomaszewski, polski psycholog (ur. 1910)
- 2002 – Patrick Schulmann, francuski reżyser filmowy (ur. 1949)
- 2004 – Zygmunt Kubiak, polski filolog klasyczny, krytyk literacki, tłumacz (ur. 1929)
- 2004 – Mitchell Sharp, kanadyjski polityk (ur. 1911)
- 2004 – Josef Stingl, niemiecki polityk (ur. 1919)
- 2005 – Bohdan Bejze, polski duchowny katolicki, biskup łódzki, profesor ATK (ur. 1929)
- 2007 – Luther Ingram, amerykański piosenkarz i producent muzyki R&B (ur. 1937)
- 2008 – Arthur C. Clarke, angielski pisarz fantastyki naukowej (ur. 1917)
- 2008 – Hugo Claus, flamandzki pisarz, malarz, reżyser filmowy (ur. 1929)
- 2008 – Czesław Dęga, polski wojskowy, generał brygady WP (ur. 1923)
- 2008 – Mia Permanto, fińska piosenkarka (ur. 1988)
- 2008 – Paul Scofield, angielski aktor teatralny i filmowy (ur. 1922)
- 2008 – Michał Żywień, polski dziennikarz "Słowa Polskiego" (ur. 1927)
Przypisy
[edytuj] Zobacz też
